Już nie muszę z tobą być

Uchwalone na wniosek lub na życzenie Augusta leges Iulia et Papia w sposób wręcz niebywały ingerowały w prywatne życie Rzymian. Wynikał z nich obowiązek pozostawania w małżeństwie i posiadania potomstwa dla mężczyzn w wieku 25-60 i kobiet w wieku 20-50 lat. Niepokorni musieli się liczyć z sankcjami finansowymi: nie mogli mianowicie otrzymywać przysporzeń testamentowych w całości (bezżenni) lub w połowie (bezdzietni).

Poza metodą kija August, jako inteligentny prawodawca, wprowadził też metodę marchewki: przywilej trojga (dla wyzwoleńców – czworga) dzieci, czyli ius trium liberorum. Liczne potomstwo zwalniało z obowiązku pozostawania w małżeństwie, kobietom pozwalało na osiągnięcie pełnej zdolności do czynności prawnych, a mężczyznom dawało możliwość uchylenia się od obowiązku sprawowania tuteli i kurateli.

Cesarze mieli zwyczaj nadawać ten przywilej w sposób sztuczny osobom, które wcale nie miały dzieci, ale z jakiegoś powodu zasługiwały na nagrodę. Poeta Marcjalis dostał go po wydaniu trzech tomów poezji – to było jego potomstwo.

Marcjalis, Epigramy 2,92:
Przywilej trojga dzieci dał mi jedyny,
który miał do tego prawo, w nagrodę dla moich Muz.
Pożegnam się z tobą, żono:
Dar władcy nie może przepaść.

 

Cóż, skoro nie trzeba być dalej żonatym, po co się męczyć?! Takiej okazji nie można po prostu przepuścić, prawda?